Wat wordt mogelijk gemaakt?
In elke groep zijn er mensen die een hardnekkig probleem al min of meer hebben opgelost — maar niemand weet het. DAD maakt die verborgen oplossingen zichtbaar. Je gaat op schattenjacht: welke aanpakken werken al, bij wie, en waarom? Omdat de dialoog plaatsvindt waar het probleem leeft, voelt het veilig om eerlijk te zijn. Mensen verbinden zich aan concrete acties. En er ontstaan nieuwe relaties tussen mensen met heel verschillende rollen.
Structurele Elementen — Min Specs
-
Uitnodiging structureren
"We gaan de aanpakken en gedragingen ontdekken die sommigen van ons al gebruiken om ons gedeelde probleem aan te pakken. Het is als een schattenjacht naar oplossingen die al in ons midden verborgen zitten."
-
Hoe de ruimte is gerangschikt en welke materialen nodig zijn
Ruimte voor groepjes van vijf tot zeven om te staan of te zitten aan tafels. Papier voor elke deelnemer. Zeven vragen op voorhand voorbereid en zichtbaar voor de kleine groepen.
-
Hoe participatie wordt verdeeld
Rollen: [tech host], groepshosts, verslaggevers en deelnemers. Minimale groepsgrootte is twee. Iedereen is welkom en heeft een gelijke kans om bij te dragen.
-
Hoe groepen zijn samengesteld
Groepjes van vijf tot zeven, daarna plenaire groep.
-
Volgorde van stappen en tijdsindeling
- Intro: Beschrijf het gedeelde probleem en deel de structuring invitation. (3 min.)
- DAD-groepen samenstellen: Deelnemers vormen kleine groepjes van vijf tot zeven [breakouts]. Ze kiezen een host die het gesprek begeleidt en ervoor zorgt dat alle vragen aan bod komen, en een verslaggever die notities neemt. (3 min.)
- De Magnificente Zeven: Elke groepshost herhaalt het probleem en stelt de zeven vragen. Ze tonen de vragen aan de groep [via screenshare en in de chat]. 1. Hoe weet je dat probleem X aanwezig is? 2. Hoe draag jij effectief bij aan het oplossen van probleem X? 3. Wat weerhoudt je ervan dit altijd te doen? 4. Ken je iemand die probleem X regelmatig oplost en barrières overwint? Welke gedragingen of aanpakken maakten hun succes mogelijk? 5. Heb je nieuwe ideeën om probleem X op te lossen? 6. Wat moet er gebeuren? Wie meldt zich vrijwillig voor deze stappen? 7. Wie moet er verder nog betrokken worden? (5 min.)
- De schattenjacht starten: Deelnemers beantwoorden de vragen samen, één voor één. De groepshost stelt elke vraag en houdt de groep op koers, maar neemt zelf niet deel aan de antwoorden. Geef een signaal [stuur een bericht] als het tijd is voor de volgende vraag, met gelijke tijd per vraag. (35–60 min.)
- Hoogtepunten samenvatten: Iedereen keert terug naar de plenaire groep. Elke verslaggever deelt de opvallendste verhalen, gedragingen of acties die de groep ontdekte, plus de volgende stappen. [Deelnemers kunnen suggesties in de chat plaatsen.] (5 min.)
- Wie moet er nog bij?: Vraag de hele groep wie ze willen uitnodigen voor de volgende dialoog. (3 min.)
Tips & Valkuilen
- Creëer een informele sfeer: begin met voorstellingsrondes, verwoord het gedeelde probleem in gewone taal en deel een anekdote.
- Houd DAD bij de deelnemers op de werkvloer — dat verlaagt de drempel om eerlijk te zijn.
- Groepshosts hebben oefening nodig. Moedig ze aan om hun verslaggever om directe feedback te vragen.
- De groepshost stelt vragen en houdt de tijd bij — maar geeft zelf geen antwoorden. Dat is essentieel.
- Bereid de zeven vragen op voorhand voor en maak ze zichtbaar voor iedereen in de groep.
Riffs & Variaties
- Gebruik de eerste drie vragen voor creatieve destructie: verken wat het probleem erger maakt ("Wat kun je doen om probleem X zeker te verergeren?").
- Gebruik dezelfde zeven vragen als leidraad voor één-op-één gesprekken.
Praktische Toepassingen
- Veiligheidsincidenten verminderen in een zorgteam door verborgen goede praktijken zichtbaar te maken.
- Gegevens verzamelen voor een etnografisch project door lokale ervaringskennis aan te boren.
- Disfunctioneel gedrag aanpakken dat vertrouwen en productiviteit ondermijnt.
Online & hybride uitvoering
DAD werkt online zonder grote aanpassingen. Gebruik breakout-rooms voor de kleine groepen. Toon de zeven vragen via screenshare en zet ze ook in de chat.
Combineer met andere werkvormen
Geen gerelateerde werkvormen opgegeven.
Bronnen & Licentie
Liberating Structure developed by Henri Lipmanowicz and Keith McCandless. Dig deeper by exploring Positive Deviance, an approach to behavioral and social change: https://en.wikipedia.org/wiki/Positive_deviance ---
Gebaseerd op het werk van Keith McCandless en Nancy White, The Liberating Structures Fieldbook (2026), CC BY-SA 4.0.
