Skip to main content

Strategy Knotworking

Nieuw in Fieldbook 2026
Duur: ~6 hrs., all at once or split over up to four days Vanaf 1 personen LS-principe 6: Vrijheid en verantwoordelijkheid vergroten

Wat wordt mogelijk gemaakt?

In Strategy Knotworking (SKW) beantwoorden deelnemers zes vragen om een strategisch initiatief uit te werken in een complexe context. De werkvorm is ontworpen om iedereen die de strategie zal uitvoeren te betrekken bij de ontwikkeling ervan. Zo ontstaan gedeeld eigenaarschap over hogere doelen en het vermogen om op onzekerheid te reageren. SKW versterkt LS-principe #6: Vrijheid en verantwoordelijkheid vergroten.

Structurele Elementen — Min Specs

  1. Uitnodiging structureren

    "Vandaag zijn we een groep moedige ontdekkingsreizigers die een route uitstippelen voor de komende vijf tot tien jaar. We werken ons strategisch plan uit door onze bestaansreden, context, uitdagingen, huidige situatie en volgende stappen in kaart te brengen — in korte iteratieve cycli. We verzamelen onze inzichten onderweg."

  2. Hoe de ruimte is gerangschikt en welke materialen nodig zijn

    Een open muur met een SKW-sjabloon, een grote rol papier, stiften en plakbriefjes [digitale versies]. Handouts van het SKW-sjabloon voor elke deelnemer ter plaatse, of papier voor iedereen om er zelf een te tekenen. Sjablonen en handouts voor elke ingebedde LS (zie stappen).

  3. Hoe participatie wordt verdeeld

    Rollen: begeleider [tech-host] en deelnemers. Minimale groepsgrootte is één persoon. Iedereen met een belang in de strategie is inbegrepen.

  4. Hoe groepen zijn samengesteld

    Bijv. alleen, tweetallen, viertallen, hele groep [1-3-Iedereen].

  5. Volgorde van stappen en tijdsindeling

    • Intro: Deel de structuring invitation en leg het proces uit. De groep verkent zes vragen en vult het SKW-sjabloon in met plakbriefjes, zodat inzichten later aangepast en verschoven kunnen worden. Aan het einde kunnen deelnemers het strategieverhaal vertellen door de zes vragen te doorlopen. Toon het sjabloon en deel kopieën uit. [Deelnemers tekenen hun eigen versie.] (3 min.)
    • Vraag 1 — Bestaansreden (Purpose): Stel de vraag: "Wat is de diepste rechtvaardiging en meest fundamentele behoefte van ons werk?" Werk de bestaansreden van de groep uit via 1-2-4-Iedereen. - **Gekoppelde interviews.** Eerst alleen, dan in tweetallen [alleen individueel], reflecteren deelnemers op: "Waarom doet ons werk er werkelijk toe, voor onszelf en voor de bredere wereld?" (10 min. fysiek / 5 min. online) - **Bestaansreden in concept.** Tweetallen vormen viertallen [breakouts van drie] en delen tien minuten lang ideeën, verhalen en perspectieven. Daarna stellen ze op hun sjabloon een concept-bestaansreden op en bereiden ze zich voor om die met de hele groep te delen. [Broadcast instructies naar alle groepen. De host bezoekt breakouts om de groepsdynamiek te checken en na te gaan of de groepen op koers zitten.] (20 min.) - **Delen en afronden.** Iedereen keert terug naar plenair. Een paar kleine groepen delen hun ideeën. Consolideer die tot één bestaansreden en schrijf die op het gedeelde SKW-sjabloon. Laat deelnemers ideeën genereren over hoe ze zullen weten dat ze vooruitgang boeken op de bestaansreden, in dit formaat: "We boeken vooruitgang op onze bestaansreden wanneer (wie) (wat) doet en dat (gewenst resultaat) creëert." (30 min.) (60 min. totaal)
    • Vraag 2 — Vertrekpunt (Baseline): Stel de vraag: "Waar beginnen we eerlijk gezien?" Gebruik Ecocycle Planning om het vertrekpunt te bepalen voor bestaande capaciteiten, acties en relaties. Plaats de Ecocycle in het midden van het gedeelde SKW-sjabloon. Deelnemers kunnen er gedurende het hele proces op terugkomen en het bijstellen. (60 min.)
    • Vraag 3 — Context: Stel de vraag: "Wat gebeurt er rondom ons dat creatieve verandering vereist? Waar moeten we aandacht aan besteden?" Gebruik Kritieke Onzekerheden om de groep verschillende toekomsten te laten zien, gedistribueerde actie voor te bereiden en veerkrachtig te zijn bij verstoringen. Deelnemers plaatsen de robuuste en hedging-strategieën die ze identificeerden op het gedeelde SKW-sjabloon. Iedereen kan er bij Vraag 5 op terugvallen. (90 min.)
    • Tussenpauze: Leg het vervolg uit. Voor elk bijkomend element werkt de groep in kleine groepen en keert dan terug om ontdekkingen toe te voegen aan het gedeelde sjabloon. Het proces is niet altijd lineair — de groep kan eerdere stappen, zeker de bestaansreden, opnieuw bekijken naarmate nieuwe inzichten ontstaan. Iedereen neemt een korte pauze. (10–20 min.)
    • Vraag 4 — Uitdaging/paradox (Challenge/Paradox): Stel de vraag: "Welke even belangrijke maar conflicterende drukken of eisen moeten we aanpakken om vooruitgang te boeken?" Gebruik Wicked Vragen om paradoxale of concurrerende drukken te identificeren die gelijktijdig aangepakt moeten worden, of wissel in voor een andere LS zoals Creatieve Destructie (TRIZ). (30 min.)
    • Vraag 5 — Ambitie (Ambition): Stel de vraag: "Wat lijkt er nu mogelijk, gegeven wat er uit de eerste vier vragen naar voren is gekomen?" Volg deze stappen of gebruik 25/10 Crowdsourcing of Toekomst~Heden om gedurfde maar uitvoerbare ideeën voor volgende stappen te identificeren. - **Intro.** Bekijk als groep alles op het SKW-sjabloon. Stel: "Moeten we onze bestaansreden bijstellen? Welke patronen merk je op die een huidige strategie overbodig maken of een nieuwe deur openen?" (10 min.) - **Individuele reflectie.** Deelnemers noteren gedurfde maar uitvoerbare volgende stappen — klein of groot. (10 min.) - **Ideeën vergelijken in groepen.** Deelnemers vormen viertallen om hun ideeën te vergelijken en de beste ideeën te selecteren voor de volledige groep. (10 min.) - **Ideeën delen.** Iedereen keert terug naar plenair. Een paar kleine groepen delen hun ideeën. Voeg sleutelopties toe aan het SKW-sjabloon als eerste concept van de strategie. (20 min.) (50 min. totaal)
    • Vraag 6 — Actie en evaluatie (Action & Evaluation): Stel de vraag: "Wat is onze volgende stap en hoe weten we of we vooruitgang boeken?" - **Intro.** Nodig de groep uit om na te denken over volgende stappen en hoe ze zullen weten dat ze vooruitgang boeken op de mogelijkheden die ze hebben geïdentificeerd. (3 min.) - **Ideeën delen in groepen.** Deelnemers keren terug naar dezelfde groepen als bij Vraag 5 en ontwikkelen strategieën en volgende stappen. Stel: "Welk beperkt aantal strategieën prioriteren we voor onmiddellijke actie? Wat zijn de volgende stappen per strategie? Hoe weten we dat we met elke strategie vooruitgang boeken, en hoe zorgen we ervoor dat ze onze bestaansreden dienen?" (20 min.) - **Ideeën afronden.** Iedereen keert terug naar plenair. Een paar groepen delen hun ideeën. Voeg sleutelopties toe aan het SKW-sjabloon als definitief concept van de strategie. Bespreek als groep hoe de strategieën samenwerken om de resultaten te versterken. Gebruik een Ecocycle-sjabloon om vooruitgang te volgen en te evalueren, en een visueel hulpmiddel zoals een kanban-bord om timing en acties te coördineren. (30 min.) (60 min.)
    • Toekomstige mijlpalen: De groep beslist wanneer het strategisch plan opnieuw bekeken en bijgesteld wordt. (5 min.)

Tips & Valkuilen

  • Een krachtige, verleidelijke bestaansreden uitwerken is cruciaal.
  • Werk in korte cycli en start elke stap op het geplande tijdstip.
  • Verwar Context niet met Uitdaging. Context brengt obstakels en kansen in kaart; Uitdaging benoemt paradoxale of tegengestelde tendensen die gelijktijdig aangepakt moeten worden.
  • Als je sessies opsplitst, werk dan minstens één vraag grondig uit, met tijd om terug te kijken op de bestaansreden en vooruit te blikken op wat nog komt.

Riffs & Variaties

  • Elke van de zes vragen kan je beantwoorden met een andere LS.
  • Werk de vragen iteratief over de tijd om inzichten te verdiepen en te verduidelijken.
  • Gebruik de zes SKW-vragen regelmatig als checklist om de voortgang op een bepaalde strategie na te gaan.

Praktische Toepassingen

  • SKW is nuttig om een Agile team strategischer te laten werken.
  • Gebruik het om een internationale ngo te helpen adaptieve strategieën te ontwikkelen.
  • Zet het in om een groep voor te bereiden op een grote transitie.

Online & hybride uitvoering

SKW werkt online zonder grote aanpassingen. Digitale tools maken het eenvoudig om de strategie opnieuw te bekijken en bij te stellen. Door de frequente heen-en-weer-beweging tussen de hoofdruimte en breakouts, houd je deelnemers voor elke ronde in dezelfde kleine groepen.

Combineren met andere werkvormen

Combineer vooraf met Stilte Spiraal of Samen Tekenen om deelnemers te helpen hun inzichten te verdiepen. Volg op met Van Doelstelling tot Praktijk en WINFY om nieuwe strategieën in uitvoering te brengen. Gebruik Interview met een Beroemdheid om de SKW-resultaten breder te delen.

Bronnen & Licentie

Liberating Structure developed by Keith McCandless, Johannes Schartau, Fisher Qua, and Nancy White. Dig deeper by exploring field stories from four LS maestros working in different domains: https://keithmccandless.medium.com/field-stories-3-liberating-strategy-superamplifragillsticexpialidociously-992ffa3e416a

Bevat inhoud uit het Liberating Structures-repertoire van Henri Lipmanowicz en Keith McCandless (2013) en het Fieldbook van Keith McCandless en Nancy White (2026). Gelicenseerd onder CC BY-SA 4.0.

Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0

Aanpassingen en aanvullingen op deze pagina vallen onder dezelfde licentie, CC BY-SA 4.0. Deel je eigen variant gerust op de LS Commons.

Leer dit in de praktijk

Oefen Liberating Structures samen met anderen: in de Online Fieldbook-reeks (nov–dec 2026), de Immersion in Brussel, of op maat voor je team.

Bekijk de trainingen →