Wat wordt mogelijk gemaakt?
Strategie ontwikkelen doe je niet alleen aan de top. Strategy Knotworking (SKW) betrekt iedereen die de strategie straks moet uitvoeren bij het maken ervan. Deelnemers beantwoorden zes vragen die samen een strategisch initiatief uitwerken — van diepste bestaansreden tot concrete volgende stap. De werkvorm is ontworpen voor complexe contexten waar geen pasklaar antwoord bestaat. Gedeeld eigenaarschap over hoge-orde doelen en het vermogen om met onzekerheid om te gaan, dat bouw je hier op. SKW versterkt LS-principe nr. 6: Amplify Freedom and Responsibility.
Structurele Elementen — Min Specs
-
Uitnodiging structureren
"Vandaag zijn we een groep moedige ontdekkingsreizigers die een route uitstippelen voor de komende vijf tot tien jaar. We werken ons strategisch plan uit door onze bestaansreden, context, uitdagingen, huidige situatie en volgende stappen in kaart te brengen — in korte iteratieve cycli. We verzamelen onze inzichten onderweg."
-
Hoe de ruimte is gerangschikt en welke materialen nodig zijn
Een open muur met het SKW-sjabloon (grote rol papier), stiften en plakbriefjes [digitale versies]. Handouts van het SKW-sjabloon voor elke deelnemer, of papier voor iedereen om er zelf een te tekenen. Sjablonen en handouts voor elke ingebedde LS (zie stappen).
-
Hoe participatie wordt verdeeld
Rollen: begeleider [tech-host] en deelnemers. Minimale groepsgrootte is één persoon. Iedereen met een belang in de strategie is inbegrepen.
-
Hoe groepen zijn samengesteld
1-2-4-Iedereen [1-3-Iedereen], volledige groep. In fysieke bijeenkomsten kunnen hosts aansluiten bij kleine groepen. Online blijven hosts en tech-hosts in de hoofdruimte en sluiten ze niet aan bij breakouts.
-
Volgorde van stappen en tijdsindeling
- Intro: Deel de structuring invitation en leg het proces uit. De groep verkent zes vragen en vult het SKW-sjabloon in met plakbriefjes, zodat inzichten later aangepast en verschoven kunnen worden. Aan het einde kunnen deelnemers het strategieverhaal vertellen door de zes vragen te doorlopen. Toon het sjabloon en deel kopieën uit. [Deelnemers tekenen hun eigen versie.] (3 min.)
- Vraag 1 — Bestaansreden (Purpose): Stel de vraag: "Wat is de diepste rechtvaardiging en meest fundamentele behoefte van ons werk?" Werk de bestaansreden van de groep uit via 1-2-4-Iedereen. - **Gekoppelde interviews.** Eerst alleen, dan in tweetallen [alleen individueel], reflecteren deelnemers op: "Waarom doet ons werk er werkelijk toe, voor onszelf en voor de bredere wereld?" (10 min. fysiek / 5 min. online) - **Bestaansreden in concept.** Tweetallen vormen viertallen [breakouts van drie] en delen ideeën, verhalen en perspectieven. Daarna stellen ze een concept-bestaanszin op en bereiden ze zich voor om die te delen. [Broadcast instructies naar alle groepen. De host bezoekt breakouts om de groepsdynamiek te checken.] (20 min.) - **Delen en afronden.** Iedereen keert terug naar plenair. Een paar kleine groepen delen hun ideeën. De host consolideert die tot één bestaansreden op het gedeelde SKW-sjabloon. Deelnemers genereren ideeën over hoe ze vooruitgang zullen meten: "We boeken vooruitgang op onze bestaansreden wanneer (wie) (wat) doet en dat (gewenst resultaat) creëert." (30 min.) (60 min. totaal)
- Vraag 2 — Vertrekpunt (Baseline): Stel de vraag: "Waar beginnen we eerlijk gezien?" Gebruik Ecocycle Planning om het vertrekpunt te bepalen voor bestaande capaciteiten, acties en relaties. Plaats de Ecocycle in het midden van het gedeelde SKW-sjabloon. Deelnemers kunnen er gedurende het hele proces op terugkomen en het bijstellen. (60 min.)
- Vraag 3 — Context: Stel de vraag: "Wat gebeurt er rondom ons dat creatieve verandering vereist? Waar moeten we aandacht aan besteden?" Gebruik Critical Uncertainties om de groep verschillende toekomsten te laten zien, gedistribueerde actie voor te bereiden en veerkrachtig te zijn bij verstoringen. Deelnemers plaatsen de robuuste en hedging-strategieën die ze identificeerden op het gedeelde SKW-sjabloon. (90 min.)
- Tussenpauze: Leg het vervolg uit. Voor elk bijkomend element werkt de groep in kleine groepen en keert dan terug om ontdekkingen toe te voegen aan het gedeelde sjabloon. Het proces is niet altijd lineair — de groep kan eerdere stappen, zeker de bestaansreden, opnieuw bekijken naarmate nieuwe inzichten ontstaan. Iedereen neemt een korte pauze. (10–20 min.)
- Vraag 4 — Uitdaging (Challenge): Stel de vraag: "Welke even belangrijke maar conflicterende drukken of eisen moeten we tegelijk aanpakken om vooruitgang te boeken?" Gebruik Wicked Questions om paradoxale of concurrerende eisen te identificeren die gelijktijdig aangepakt moeten worden, of wissel in voor een andere LS zoals Creative Destruction. (30 min.)
- Vraag 5 — Ambitie (Ambition): Stel de vraag: "Wat lijkt er mogelijk, gegeven wat er uit de eerste vier vragen naar voren is gekomen?" Gebruik 25/10 Crowdsourcing of Future-Present om gedurfde maar uitvoerbare ideeën voor volgende stappen te identificeren. - **Intro.** Bekijk als groep alles op het SKW-sjabloon. Stel: "Moeten we onze bestaansreden bijstellen? Welke patronen maak je een huidige strategie overbodig of openen een nieuwe deur?" (10 min.) - **Individuele reflectie.** Deelnemers noteren gedurfde maar uitvoerbare volgende stappen — klein of groot. (10 min.) - **Ideeën vergelijken in groepen.** Deelnemers vormen viertallen en vergelijken ideeën, selecteren de beste voor de volledige groep. (10 min.) - **Ideeën delen.** Iedereen keert terug naar plenair. Een paar kleine groepen delen hun ideeën. Voeg sleutelopties toe aan het SKW-sjabloon als eerste concept van de strategie. (20 min.) (50 min. totaal)
- Vraag 6 — Actie en evaluatie (Action & Evaluation): Stel de vraag: "Wat is onze volgende stap en hoe weten we of we vooruitgang boeken?" - **Intro.** Nodig de groep uit om na te denken over volgende stappen en hoe ze weten dat ze vooruitgang boeken. (3 min.) - **Ideeën delen in groepen.** Deelnemers keren terug naar dezelfde groepen als bij Vraag 5 en ontwikkelen strategieën en volgende stappen. Stel: "Welk beperkt aantal strategieën prioriteren we voor onmiddellijke actie? Wat zijn de volgende stappen per strategie? Hoe weten we dat we vooruitgang boeken?" (20 min.) - **Ideeën afronden.** Iedereen keert terug naar plenair. Een paar groepen delen hun ideeën. Voeg sleutelopties toe aan het SKW-sjabloon als definitief concept van de strategie. Bespreek als groep hoe de strategieën elkaar versterken. Gebruik een Ecocycle-sjabloon om vooruitgang te volgen en een visueel hulpmiddel zoals een kanban-bord om timing en acties te coördineren. (30 min.) (53 min. totaal)
- Toekomstige mijlpalen: De groep beslist wanneer het strategisch plan opnieuw bekeken en bijgesteld wordt. (5 min.)
Tips & Valkuilen
- Een krachtige, verleidelijke bestaansreden uitwerken is cruciaal. Investeer daar voldoende tijd in.
- Werk in korte cycli en start elke stap op het geplande tijdstip.
- Verwar Context niet met Uitdaging. Context brengt een situatie en kansen in kaart; Uitdaging benoemt paradoxale of tegengestelde tendensen die gelijktijdig aangepakt moeten worden.
- Als je sessies opsplitst over meerdere dagen, werk dan elke keer minstens één vraag volledig uit — met tijd om terug te kijken op de bestaansreden en vooruit te blikken op wat nog komt.
Riffs & Variaties
- Elke van de zes vragen kan je beantwoorden met een andere LS.
- Werk de vragen iteratief over de tijd om inzichten te verdiepen en te verduidelijken.
- Gebruik de zes SKW-vragen regelmatig als checklist om de voortgang op een bepaalde strategie na te gaan.
Praktische Toepassingen
- SKW is nuttig om een Agile team strategischer te laten werken.
- Gebruik het om een internationale ngo te helpen adaptieve strategieën te ontwikkelen.
- Zet het in als voorbereiding op een grote transitie binnen een organisatie.
Online & hybride uitvoering
SKW werkt online zonder grote aanpassingen. Digitale tools maken het eenvoudig om de strategie opnieuw te bekijken en bij te stellen. Door de frequente heen-en-weer-beweging tussen de hoofdruimte en breakouts, houd je deelnemers voor elke ronde in dezelfde kleine groepen.
Combineer met andere werkvormen
Geen gerelateerde werkvormen opgegeven.
Bronnen & Licentie
Liberating Structure developed by Keith McCandless, Johannes Schartau, Fisher Qua, and Nancy White. Dig deeper by exploring field stories from four LS maestros working in different domains: https://keithmccandless.medium.com/field-stories-3-liberating-strategy-superamplifragillsticexpialidociously-992ffa3e416a
Gebaseerd op het werk van Keith McCandless en Nancy White, The Liberating Structures Fieldbook (2026), CC BY-SA 4.0.