Wat wordt mogelijk gemaakt?
Je helpt een team te zien hoe ze samenwerken — en wat ze kunnen veranderen om beter te presteren. Iedereen beoordeelt het team via het STAR-kompas: hoe divers zijn jullie, hoe goed stemmen jullie op elkaar af, hoeveel ruimte is er voor actie, en waarom werken jullie eigenlijk samen? De patronen worden zichtbaar. Daarna bepalen de deelnemers zelf wat er moet veranderen — zonder tussenpersonen. Hetzelfde kompas gebruik je later om te zien of de samenwerking verbeterd is.
Structurele Elementen — Min Specs
-
Uitnodiging structureren
"Samen gaan we de dynamiek van onze samenwerking verkennen met het STAR-kompas. Door te begrijpen wat onze interacties meer of minder generatief maakt, kunnen we verborgen potentieel aanspreken en sterkere verbindingen opbouwen."
-
Hoe de ruimte is gerangschikt en welke materialen nodig zijn
Een open ruimte met een STAR-kompas-template op de muur (of teken zelf een kompas). Groepjes van vier tot zeven stoelen rond kleine tafels. Kopieën van het template per groepje op flipchart. Template-uitprints, papier en pennen voor elke deelnemer.
-
Hoe participatie wordt verdeeld
Rollen: begeleider en deelnemers. Er is geen minimum groepsgrootte. Iedereen in het werkteam is uitgenodigd en heeft een gelijke kans om bij te dragen.
-
Hoe groepen zijn samengesteld
Alleen, in kwartet, plenair. Bij fysieke bijeenkomsten kunnen begeleiders aansluiten bij kleine groepjes. Online blijft de begeleider in de hoofdruimte en voegt zich niet bij breakouts.
-
Volgorde van stappen en tijdsindeling
- ► Intro: De begeleider deelt de structuring invitation en deelt het template uit [vraag deelnemers hun eigen STAR-kompas te tekenen]. (1 min.) (1)
- ► Individuele Reflectie: Elke deelnemer beoordeelt het team op de vier elementen van het STAR-kompas en plaatst een punt op elke as: - Hoe divers zijn onze groep en perspectieven? (Separateness) - Hoe goed stemmen we op elkaar af? (Tuning) - In welke mate handelen we samen? (Action) - Hoe belangrijk is het dat we samenwerken? Hoe helder is ons doel? (Reason to Work Together) (4 min.) (4)
- ► Groepen Vormen en Delen: Deelnemers vormen groepjes van vier tot zeven [breakouts] en plaatsen elk hun punten op een gezamenlijk STAR-kompas. Ze bespreken gelijkenissen en verschillen in hun plaatsingen. (5 min.) (5)
- ► Resultaten Identificeren: In kleine groepjes identificeren deelnemers welke resultaten deze kompaspunten samen opleveren en noteren ze de uitkomsten. Voorbeelden: - Hoge T + Geen A = We verstaan elkaar goed maar bereiken weinig - Hoge A + Lage T = Routineresultaten zonder vernieuwing - Hoge T + Hoge S + Hoge A + Lage R = Veel valse starts (5 min.) (5)
- ► Actiestappen Brainstormen: Elk groepje bedenkt acties om elementen die aandacht nodig hebben te versterken en noteert de ideeën. (5 min.) (5)
- ► Plenair Delen: Iedereen keert terug naar plenair en vergelijkt de beoordelingen en actiestappen. Vraag een paar mensen te reflecteren op welke eerste stappen zinvol zijn voor de groep en noteer de ideeën [gebruik Chatterfall]. (5 min.) (5)
Tips & Valkuilen
- Oordeel niet over de beoordelingen van deelnemers — er is geen goed of fout antwoord. Patronen zijn interessanter dan scores.
- Eindig altijd met minstens één concrete actiestap. Maak duidelijk wie wat doet en wanneer.
- Focus op interactiepatronen, niet op individuen. Dat maakt het veilig om eerlijk te zijn.
- Geef deelnemers de tijd voor de individuele reflectie. Die minuten zijn essentieel — sla ze niet over.
Riffs & Variaties
- Gebruik Generatieve Relaties STAR om persoonlijke patronen te verkennen met aangepaste kompaspunten: Wat breng jij in de groep dat anders is? In welke mate reflecteer je op je eigen ervaring? Creëer je groeikansen om inzichten om te zetten in actie? In welke mate ben je helder over het doel van je werk?
- Combineer met andere LS die specifieke kompaspunten versterken: S (Conversation Café, W³), T (Trojka-Consultatie, Helpende Heuristieken), A (15% Oplossingen, Open Space), R (9 Keer Waarom, Samen Tekenen).
Praktische Toepassingen
- Aandacht besteden aan groepsdynamieken tijdens een strategie-retraite.
- Een organisatie ondersteunen die een culturele transitie doormaakt naar meer inclusie, betrokkenheid of grassroots-innovatie.
- Twee mensen helpen disfunctionele patronen te identificeren en hun relatie te herstellen.
- Een nieuw team helpen een goede basis te leggen voor hun samenwerking.
- Inzicht krijgen in interactiepatronen bij interdisciplinaire teams.
Online & hybride uitvoering
Deze werkvorm werkt online zonder grote aanpassingen. Gebruik een digitaal whiteboard (Miro, MURAL) met een STAR-kompas-template voor de gezamenlijke visualisatie. Deelnemers plaatsen digitale stickers of markeringen op hun persoonlijk kompas, dan in breakouts op een gedeeld kompas. De host blijft in de hoofdruimte en sluit niet aan bij de breakouts.
Combineer met andere werkvormen
Geen gerelateerde werkvormen opgegeven.
Bronnen & Licentie
Developed by professor Brenda Zimmerman. Adapted by Henri Lipmanowicz and Keith McCandless. Dig deeper by exploring the work of Brenda Zimmerman and the Plexus Institute: http://www.plexusinstitute.com/edgeware/archive/
Gebaseerd op het werk van Keith McCandless en Nancy White, The Liberating Structures Fieldbook (2026), CC BY-SA 4.0.
