Wat wordt mogelijk gemaakt?
Met TRIZ nodig je een groep uit om eerlijk te kijken naar wat ze eigenlijk zouden moeten stoppen om vooruit te kunnen. Het klinkt tegenstrijdig, maar het werkt verrassend goed: door je te focussen op wat je niet meer moet doen, maak je ruimte voor innovatie. TRIZ maakt het veilig om moeilijke onderwerpen bespreekbaar te maken. De vraag "Wat moeten we stoppen om vooruitgang te boeken?" leidt tot gesprekken die serieus en tegelijk speels zijn — en waarin dingen gezegd worden die anders taboe blijven. Omdat de aanpak vaak hilarisch is, ontstaat er ruimte om pijnlijke waarheden te benoemen zonder dat het beladen wordt. En zodra je ziet wat er anders kan, ontstaat er vanzelf energie om het anders te doen.
Structurele Elementen — Min Specs
-
Uitnodiging structureren
"Wat als we meer ruimte maken voor bestaande ideeën om te ademen en te groeien — in plaats van achter het volgende grote ding aan te jagen? Laten we ruimte maken voor innovatie door het slechtst mogelijke resultaat van ons werk te benoemen."
-
Hoe de ruimte is gerangschikt en welke materialen nodig zijn
Groepjes van 4 tot 7 stoelen, met of zonder tafels. Papier voor iedereen en flipcharts of whiteboards voor elke groep. Instructies om bij elke stap te tonen (zie Figuur 5.4).
-
Hoe participatie wordt verdeeld
Rollen: host en deelnemers. Geen minimum groepsgrootte. Iedereen is uitgenodigd en heeft evenveel kans om bij te dragen.
-
Hoe groepen zijn samengesteld
Alleen, groepen van 4 tot 7, hele groep.
-
Volgorde van stappen en tijdsindeling
- Intro: Deel de structuring invitation. Nodig de groep uit om na te denken over het slechtst mogelijke resultaat van hun werk en scherp de vraag bij als dat nodig is. (5 min.)
- Ideeën noteren: Toon de eerste instructie. Deelnemers werken alleen en schrijven alles op wat ze kunnen doen om het slechtste resultaat te bereiken. (3 min.)
- Lijsten samenvoegen: Deelnemers vormen groepen van 4 tot 7 (breakouts) en voegen hun lijsten samen. (10 min.)
- Confrontatie: Toon de tweede instructie. Groepen benoemen alles wat ze nu al doen dat ook maar enigszins lijkt op wat op hun lijst staat. (10 min.)
- Destructie: Toon de derde instructie. Groepen beslissen wat ze moeten stoppen om de gewenste resultaten te bereiken. Ze bepalen de eerste stap om elk contraproductief gedrag te stoppen — via 1-2-4-Iedereen. (10 min.)
- Plenaire deling: Groepen delen hun lijsten van wat ze gaan stoppen. De hele groep reflecteert op wat er moet stoppen en welke eerste stappen nodig zijn. Zet inspirerende nieuwe gedragingen in de kijker. (10–15 min.)
Tips & Valkuilen
- Begin met een écht ongewenst resultaat — hoe erger hoe beter.
- Zorg dat deelnemers gedrag benoemen dat ze moeten stóppen, niet nieuwe dingen die ze willen starten. Waarschuw voor de neiging om terug te vallen in oud gedrag.
- Als een groep zich neerlegt bij contraproductief gedrag, neem dan meer tijd om het 'slechtste resultaat' zo onverdraaglijk mogelijk te maken.
- In grote groepen: let op voor voorbarige consensus. Moedig mensen aan om hun lijst kritisch te blijven bekijken.
- Hou het speels — serieus plezier is de kern van deze werkvorm.
Riffs & Variaties
- Doe een tweede ronde om dieper te graven.
- Laat deelnemers echte beslissingen nemen over wat ze stoppen — niet alleen benoemen, maar ook vastleggen.
Praktische Toepassingen
- Ziekenhuizen die patiëntveiligheid willen verbeteren: "Hoe zorgen we ervoor dat we altijd aan de verkeerde kant opereren?" — absurd, maar het maakt gevaarlijke patronen zichtbaar.
- Leiders die onbedoeld stemmen uitsluiten: "Hoe maken we beleid dat alleen werkt voor een selecte groep?"
- IT-teams: "Hoe bouwen we een systeem dat niemand wil gebruiken?" — verrassend onthullend.
- Gebruik Creatieve Destructie vóór of in de plaats van visioneringssessies, in om het even welke context.
Online & hybride uitvoering
Creatieve Destructie kan als volledige groep (1-All) worden uitgevoerd als technische beperkingen breakout-rooms verhinderen. In dat geval kun je de lijsten vastleggen in de chat.
Combineer met andere werkvormen
Geen gerelateerde werkvormen opgegeven.
Bronnen & Licentie
Liberating Structure developed by Henri Lipmanowicz and Keith McCandless. Dig deeper into TRIZ, a Russian engineering approach, here: https://en.wikipedia.org/wiki/TRIZ
Gebaseerd op het werk van Keith McCandless en Nancy White, The Liberating Structures Fieldbook (2026), CC BY-SA 4.0.
