Wat wordt mogelijk gemaakt?
Vergaderingen starten vaak zonder duidelijk doel. 9 Keer Waarom keert dat om. Deelnemers interviewen elkaar en vragen tot negen keer 'waarom?' om de kern van hun werk bloot te leggen. Iedereen ontdekt een persoonlijk 'waarom' en ziet hoe dat aansluit bij de grotere opdracht van de groep. Het resultaat is een gedeeld besef van richting dat de volgende stappen stuurt.
Structurele Elementen — Min Specs
-
Uitnodiging structureren
"Laten we een helderder beeld vormen van wat je doet in de kern van je werk en wat het doel is van ons gezamenlijk werk. Iedereen zal zijn eigen doel ontdekken, en samen bouwen we een levendig mozaïek dat ons helpt onze uitdagingen aan te pakken. Laten we beginnen met te verkennen wat je tijd in beslag neemt."
-
Hoe de ruimte is gerangschikt en welke materialen nodig zijn
Stoelen zodat deelnemers tegenover elkaar kunnen zitten in tweetallen [breakout-rooms met twee personen]. Geen tafels. Papier voor elke deelnemer.
-
Hoe participatie wordt verdeeld
Rollen: begeleider [tech-host] en deelnemers. Iedereen is uitgenodigd en heeft een gelijke kans om bij te dragen.
-
Hoe groepen zijn samengesteld
1–2–4–Iedereen. [1–3–Iedereen tenzij het eenvoudig is om rechtstreeks van tweetallen naar viertallen te gaan.]
-
Volgorde van stappen en tijdsindeling
- ► Intro: Deel de structuring invitation. Als er al een concrete uitdaging is geïdentificeerd, benoem die dan. (1 min.) (1 min.)
- ► Individuele Reflectie: Nodig iedereen uit om hun eigen rol in de gezamenlijke uitdaging te overwegen. Deelnemers schrijven activiteiten op die ze persoonlijk doen als onderdeel van het collectieve werk. (1 min.) (1 min.)
- ► Interviews in Tweetallen: Deelnemers vormen tweetallen [breakout-rooms]. Eén persoon interviewt de ander door te vragen: "Waarom zijn die activiteiten belangrijk voor je?" Daarna vraagt de interviewer steeds dieper: "Waarom is dat belangrijk voor je?" — tot negen keer. De interviewer bedenkt een korte, actiegericht titel (drie tot vijf woorden die beginnen met een werkwoord, zoals 'De Berg Verzetten') die de essentie van het doel van de partner omvat. De interviewer noteert de titel en vraagt toestemming om die later te delen. (7 min.) (7 min.)
- ► Wissel van Rol: Partners wisselen van rol en herhalen het interview. [Stuur een bericht als het tijd is voor tweetallen om van rol te wisselen.] De tweede interviewer bedenkt ook een titel voor de partner. (7 min.) (7 min.)
- ► Delen in Viertallen (optioneel online): Tweetallen voegen zich samen tot viertallen. [Maak nieuwe breakout-rooms van vier met maximale mix.] Deelnemers delen hun ervaringen en inzichten uit de interviews. (4 min.) (4 min.)
- ► Collectieve Inzichten: Iedereen keert terug naar de plenaire ruimte en reflecteert op wat er naar boven is gekomen. Stel: Welke fundamentele rechtvaardiging of diepe behoefte voor ons collectief werk is naar voren gekomen? Welk overkoepelend doel klinkt het sterkst? [Gebruik Chatterfall: deelnemers met toestemming voegen de doeltitels van hun partners toe aan de chat zonder naam.] (5 min.) (5 min.)
- ► Gedeeld Doel en Volgende Stappen: De groep bespreekt hoe de krachtigste doelen hun volgende stappen beïnvloeden. (5 min.) (5 min.)
Tips & Valkuilen
- Vraag 'Waarom is dat belangrijk voor jou?' om de focus op persoonlijk doel te houden.
- Wees je ervan bewust dat herhaaldelijk 'waarom?' vragen in sommige culturen ruw kan aanvoelen. Varieer de formulering: in een zakelijke context vraag je 'Waarom zouden mensen geld aan je besteden?'; bij een project met lokale stakeholders vraag je 'Waarom is dat belangrijk voor je gemeenschap?'
- Het hoeven geen negen vragen te zijn. Stop als de kern bereikt is.
- Laat stiltes toe. Ze geven deelnemers de ruimte om dieper te gaan.
- Schrijf de doeltitels op. Ze worden later gebruikt in de plenaire debrief.
Riffs & Variaties
- Gebruik emoji's of tekeningen om doelen creatief uit te drukken.
- Nadat groepsleden 9 Keer Waarom hebben gebruikt om hun individuele doel te bepalen, kunnen ze samenwerken aan één negenwoordige doelstelling voor de groep. Die stelling biedt praktische focus door het doel te formuleren in termen van wat de groep wil stoppen met doen en wat ze wil starten of creëren.
- Combineer met Appreciatieve Interviews om het gevonden doel te verankeren in concrete succesverhalen.
- Gebruik sticky notes en rangschik doeltitels hiërarchisch op een muur om patronen zichtbaar te maken.
Praktische Toepassingen
- 9 Keer Waarom helpt het doel van een organisatie te bepalen.
- Gebruik het om het doel achter een nieuwe productlancering te verhelderen.
- Zet het in aan het begin van een coachingtraject om de kern van de vraag te vinden.
- Gebruik het als opener voor een strategische sessie om iedereen op dezelfde lijn te krijgen.
- Gebruik het bij weerstand tegen verandering om de echte drijfveren van betrokkenen te begrijpen.
Online & hybride uitvoering
Gebruik de chat voor betrokkenheid en moedig deelnemers aan om te reageren met likes of emoji's. Laat tweetallen samenwerken in breakout-rooms; de begeleider en tech-host blijven in de hoofdruimte. Gebruik Chatterfall voor de plenaire debrief: deelnemers voegen de doeltitels van hun partners toe aan de chat zonder naam. De stap 'Delen in Viertallen' is optioneel online; ga eventueel rechtstreeks van tweetallen naar de plenaire debrief.
Combineer met andere werkvormen
Geen gerelateerde werkvormen opgegeven.
Bronnen & Licentie
Liberating Structure developed by Henri Lipmanowicz, Keith McCandless, and Nancy White.
Gebaseerd op het werk van Keith McCandless en Nancy White, The Liberating Structures Fieldbook (2026), CC BY-SA 4.0.
